Volgend artikel

Groeten uit

Leudal

4 minuten leestijd

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders. In deze rubriek zoomen we in op één regio. Hoe is de situatie? En welke rol spelen woningcorporaties? In Leudal maakt Wonen Zuid jaarlijks prestatieafspraken met huurders en gemeente, en onderzocht hoe dat beter kan.

Leudal is een plattelandsgemeente in Midden-Limburg tussen Roermond en Weert. Twaalf jaar geleden fuseerden vier gemeenten tot één. Zestien kleine dorpskernen herbergen ruim 36.000 inwoners. ‘In Leudal zijn geen grote tekorten aan sociale huurwoningen, wel is er een kwalitatieve mismatch’, licht wethouder Arno Walraven de situatie op de woningmarkt toe.

Te weinig seniorenwoningen
‘We staan in Leudal voor de uitdaging onze woningvoorraad geschikt te maken voor oudere bewoners die minder goed ter been zijn of zorg nodig hebben. Vrijstaande en twee-onder-een-kapwoningen hebben we meer dan voldoende, seniorenwoningen en appartementen met lift zijn er te weinig.’

‘Maar ook starters op de woningmarkt en jongeren die een studio zoeken willen we meer mogelijkheden bieden. Kansrijke initiatieven van woningcorporaties voor deze doelgroepen ondersteunen we dan ook graag.’

Kleine kernen
Daarnaast moet Leudal anticiperen op krimp. Het aantal inwoners neemt al licht af maar door gezinsverdunning groeit het aantal huishoudens nog even door. Vanaf 2024 is een daling van het aantal huishoudens te verwachten.

Harold Lardinois, directeur van Wonen Zuid: ‘In kleine kernen is niet altijd voldoende drempelwaarde voor voorzieningen. Verschraling van zorg en welzijn, het ontbreken van scholen en andere voorzieningen kunnen in de toekomst tot leegstand leiden. Het is voor ons een uitdaging om een rol te spelen in de kleine kernen.’

Om prestatieafspraken te maken zit de gemeente elk jaar om de tafel met de in Leudal actieve woningcorporaties, Wonen Zuid, Wonen Limburg, WoonGoed
2-Duizend en Woningstichting Domus, en hun huurdersorganisaties. De Woningwet schrijft voor waarover en op welke manier jaarlijks afspraken moeten worden gemaakt.

Onderzoek naar prestatieafspraken
In Leudal en zeven andere gemeenten in Midden-Limburg onderzocht Marcel Claessen, manager Beleids- & Bestuursondersteuning en bestuurssecretaris bij Wonen Zuid, in het kader van zijn studie hoe dit proces in de praktijk werkt en of daarmee de beoogde doelen worden gerealiseerd.

Foto: Peter Wijnands

Met nieuwe zorgwoningen in de kern Horn voldoet Wonen Zuid aan de behoefte aan woningen voor oudere bewoners.

Claessen: ‘De Woningwet vraagt van de gemeente dat zij concrete, onderbouwde doelen stelt en deze in een woonvisie vastlegt, van de woningcorporatie dat zij goed beargumenteert welke bijdrage zij daaraan wil en kan leveren en dit vastlegt in een “bod”, en ten slotte van de huurdersorganisaties dat zij kritisch meedoen in alle fasen en hun achterban informeren. Kortom, een proces dat veel vraagt van alle partijen, zoals eerder ook bleek uit de bevindingen van de commissie-Van Bochhove.’

Complex en arbeidsintensief
In Leudal zijn alle partijen goed te spreken over de samenwerking, maar zetten ook kritische kanttekeningen bij het ‘keurslijf’ van de prestatieafspraken. Walraven: ‘De woningcorporaties bieden ons echt een luisterend oor en de huurdersorganisaties voelen zich gekend. Maar het vergt veel tijd en aandacht. Daarnaast ervaren we de afspraken als te vrijblijvend, ze mogen concreter en resultaatgerichter.’

Namens de huurdersbelangenverenigingen schuift huurdersadviseur Wim Dings aan bij het maken van de prestatieafspraken. ‘De gemeente Leudal springt er wat betrokkenheid betreft positief uit boven andere gemeenten. En de corporaties faciliteren de huurdersorganisaties zeer goed. We moeten er wel voor waken dat het niet alleen om het proces gaat, maar om de inhoud.

 ‘We willen naar meerjarige prestatieafspraken toe voor langere tijd, plus evaluatie een vaste plek geven in het proces’ 

Bijvoorbeeld: hoe houden we de woonlasten laag? Neem de tijd om dat te onderzoeken: Hoe pak je dat aan, hoe doen andere corporaties dat? Als je te veel wilt, loop je het risico dat je niets voor elkaar krijgt.’

Claessen: ‘Uit mijn onderzoek blijkt dat de complexiteit en arbeidsintensiteit van het hele proces afleiden van waar het daadwerkelijk om moet gaan, namelijk zorgen voor tevreden huurders en voldoende goede woningen in fijne buurten.’

Ook Ger Verstegen, manager bij Wonen Limburg, heeft die ervaring: ‘Prestatieafspraken zijn geen doel op zich, maar een middel om iets te bereiken. Bijvoorbeeld eenzaamheid terugdringen, schulden oplossen, bijzondere doelgroepen een thuis geven. Als je in een goede relatie met elkaar om tafel gaat, is een wettelijk vastgelegd proces niet eens nodig. Je maakt afspraken met elkaar om iets te bereiken voor de huurders, niet omdat je dat verplicht bent op basis van de wet.’

Rituele dans
‘Bij de opstart van de prestatieafspraken maakte iedereen er serieus werk van’, vat Harold Lardinois, directeur van Wonen Zuid, samen. ‘Nu we een paar jaar verder zijn, lijkt het soms wel eens een rituele dans.’

LEUDAL IN CIJFERS

Aantal inwoners: 35.671 (1 januari 2019)

Aantal kernen: 16, waarvan Heythuysen, Haelen en Roggel de grootste zijn

Gemeentebestuur: Samen Verder, Ronduit Open en D66

Woningmarktregio: Limburg

Prestatieafspraken: voor 2019

Woningcorporaties: Wonen Zuid (ca. 1.200 woningen), Wonen Limburg (ca. 800), WoonGoed 2-Duizend (ca. 85) en Woningstichting Domus (ca. 55)

Huurdersorganisaties: Huurdersvereniging Op het Zuiden, Huurdersbelangenvereniging BRES, Stichting Huurdersbelangen Maas & Roer en Huurdersbelangenvereniging Roer je Mond

Verdeling woningbezit: 79% koop, 9% particulier huur, 12% corporatiewoningen

Gemiddelde maandhuur corporatiewoningen: 539 euro

Verder geeft Lardinois aan dat in kleine kernen de leefbaarheid onder druk staat. Door onder meer afname van voorzieningen is het lastig vastgoedprojecten van de grond te krijgen. Ook dat moet in de prestatieafspraken meegenomen ‘in plaats van elk jaar opschrijven dat we in kern X geen projecten uitvoeren’. Eén van de aanbevelingen die Claessen doet op basis van zijn onderzoek is het minder vaak maken van afspraken, bijvoorbeeld een keer per drie jaar in plaats van elk jaar.

‘We willen evaluatie een vaste plek geven in meerjarige prestatieafspraken’

Lardinois: ‘We willen naar meerjarige prestatieafspraken toe voor langere tijd. Plus evaluatie een vaste plek geven in het proces. Samen stilstaan bij wat wel en niet is gelukt. En wat we gaan doen om ons doel volgende keer wél te bereiken. Niet om elkaar af te rekenen, maar om te kijken wat we anders kunnen doen.’

In Leudal is inmiddels gestart met een vernieuwd proces. Dit jaar is de cyclus in mei gestart met een gezamenlijke bijeenkomst. Alle partijen hebben aangegeven wat eenieder belangrijk vindt en waaraan zij in het bijzonder aandacht willen besteden. Verstegen van Wonen Limburg is daar blij mee: ‘Met elkaar hebben we prioriteiten gesteld.’ Inmiddels hebben de corporaties in Leudal hun bod uitgebracht. Lardinois: ‘Nu gaan we concreet afspreken wat we écht gaan doen.’

tekst: josé de vreede