Volgend artikel

Huisvesters van het volk

Jan Ernst van der Pek

2 minuten leestijd

Als zoon van een Amsterdamse behanger en stoffeerder krijgt Jan Ernst van der Pek (1865-1919) van jongs af aan al opvattingen mee over wonen. In 1885 schrijft hij zich in Delft in voor een architectenopleiding. Daar wordt hij gestimuleerd om zich in te zetten voor de verbetering van de ‘woontoestand’ van de allerarmsten. Woningbouw voor arbeiders is eind 19e eeuw het werkterrein van aannemers en timmerlieden. Architecten houden zich daar niet mee bezig.

Maar Van der Pek dus wel. In 1895 ontwerpt hij een experimenteel complex huurwoningen in de Jordaan. De filantropische initiatiefnemers willen onderzoeken of je betaalbare en fatsoenlijke huurwoningen kunt bouwen die renderen zonder subsidie van de overheid. Dat laatste lukt niet vanwege de hoge grondprijs in de stad. Van der Peks ontwerp voor de woningen is voor die tijd heel gebruiksvriendelijk met aandacht voor hygiëne, privacy en ventilatie.

Foto: Jonas Briels

Hij gaat bij de bewoners langs om te zien hoe zij hun huizen gebruiken. Van hun ervaringen leert hij weer voor zijn volgende woningontwerpen. Hij leert er ook zijn aanstaande vrouw Louise Went kennen, die in het complex de huur ophaalt en toezicht houdt op het woongedrag van de huurders.

Inspiratiebron
Het complex in de Jordaan is een van de inspiratiebronnen voor de Woningwet waaraan in die jaren gewerkt wordt. Vanaf 1905 bouwt Van der Pek verspreid over Amsterdam verschillende woningcomplexen voor woningbouwvereniging Rochdale, die is opgericht volgens de eisen van die Woningwet.

Als Van der Pek in 1919 plotseling overlijdt is de buurt waaraan hij in Amsterdam-Noord werkt nog niet klaar. Tegenwoordig staat die buurt, hier op de foto, bekend als de Van der Pek-buurt. Een straat en een plein zijn er naar hem genoemd. Woningcorporatie Ymere beheert de woningen en heeft ze onlangs gerestaureerd.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw op de canon volkshuisvesting

tekst: margriet pflug