Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 3-2020

Groeten uit

Brabant

4 minuten leestijd

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders. In deze rubriek zoomen we in op één regio. Hoe is de situatie? En welke rol spelen woningcorporaties? In Brabant slaan twee corporaties en vijf aannemers de handen ineen. De ruim 4.000 woningen die de Brabantse Duurzaamheids Alliantie de komende vier jaar wil verduurzamen, zijn pas het begin van deze samenwerking.

Noord-Brabant moet de meest duurzame provincie van Nederland worden. Met die ambitieuze doelstelling begon Pierre Hobbelen zo’n tien jaar geleden aan het nul-op-de-metertraject. De directeur-bestuurder van woningcorporatie Thuisvester zat jarenlang met gemeenten, provincies, collega-corporaties en andere marktpartijen aan tafel om duurzaamheid op de kaart te zetten. Maar tot zijn teleurstelling bleef een concreet resultaat uit.

‘Doordat er alleen aannemers en corporaties verbonden zijn, is de alliantie veel wendbaarder’ 

‘Een mooi initiatief, maar er waren te veel verschillende partijen’, concludeert hij nu. ‘De belangen lagen te ver uit elkaar, terwijl er genoeg kansen zijn. Heel zonde.’ De frustratie maakte al gauw plaats voor nieuwe ideeën. ‘Minder partijen om tafel, maar wel inzetten op die innovatie. Dat kan door de samenwerking tussen markt en corporaties te verbeteren.’ 

Lagere prijs en werkzekerheid
Het is het begin van de Brabantse Duurzaamheids Alliantie (BDA). Vijf aannemers en vijf corporaties zoeken naar een betere samenwerking. Doel van de alliantie is de duurzaamheidsvragen van de corporaties bundelen en gezamenlijk presenteren aan de aannemers. Zo snijdt het mes aan twee kanten: een lagere prijs voor de corporaties en werkzekerheid voor de aannemers.

Hobbelen: ‘Tegelijkertijd ontstaat er door die zekerheid en kostenbesparing ruimte voor innovatie. Zowel aan de proces- als aan de productkant. Voorwaarde is wel dat de vraag duidelijk is, zodat je direct focus kunt aanbrengen. Welke woningen pak je aan en welke vorm van isolatie pas je toe? Als je dat scherp hebt, kun je stappen zetten.’

Thuisvester en Tiwos starten in de Brabantse Duurzaamheids Alliantie dit jaar met de schilisolatie van 378 naoorlogse eengezinswoningen.

Win-win voor alle partijen, zou je denken. Toch blijven er uiteindelijk maar twee van de vijf corporaties over wanneer de handtekeningen moeten worden gezet. ‘Niet alleen de relatie tussen aannemer en corporatie verandert. Hele bedrijfsprocessen worden omgegooid. Daar is niet elke corporatie op voorbereid. Een aantal corporaties besloot uiteindelijk de stap nog niet te zetten.’ 

Treintjes maken
De andere corporatie die wél in de alliantie plaatsnam, is het Tilburgse Tiwos. ‘Voor ons zijn er een paar duidelijke voordelen’, legt directeur-bestuurder René Scherpenisse uit. ‘De prijs-kwaliteit verhouding verbetert, er zijn altijd genoeg handjes om het werk te doen en we hebben ruimte voor innovatie. Die combinatie is aantrekkelijk.’

‘De duurzaamheidsopgave is zo groot, dat kun je als corporatie niet meer alleen. En welke corporatie je ook bent, de woningvoorraad verschilt echt niet zoveel. Daardoor is de koppeling snel te maken.’

Door die koppeling – ‘treintjes maken’ in de woorden van Scherpenisse – kunnen de verschillende opdrachten snel naar de vijf aannemers worden gestuurd. ‘We hebben een speciaal projectbureau opgezet dat vraag en aanbod koppelt. De treintjes zorgen voor grotere aantallen, waardoor plannen makkelijker wordt. Ja, dat betekent dat er wat interne routines zijn doorbroken.’

René Scherpenisse van Tiwos: ‘De duurzaamheidsopgave is zo groot, dat kun je als corporatie niet meer alleen’ 

En dat is iets waarvoor je als corporatie moet openstaan, erkent hij. ‘Een deel van de interne organisatie krijgt een andere rol. Daarom is het van belang de hele organisatie vanaf het begin mee te nemen. Maar het levert genoeg op. Populair gezegd waren de aannemers vroeger de boeven en probeerden wij als corporatie elke keer het onderste uit de kan te halen. Nu ben je echt partners. Relaties veranderen.’ 

Korte lijntjes
Niet alleen de corporaties zijn blij met de afspraken. Ook de aannemers waarderen de stappen die zijn gezet. ‘Op deze manier gaat het oude denken eruit en kunnen we de problematiek echt aanpakken’, zegt Bart Hendriks, algemeen directeur van de Hendriks Coppelmans Bouwgroep. ‘En doordat er alleen aannemers en corporaties verbonden zijn, is de alliantie veel wendbaarder.’

‘Door de kortere lijntjes kunnen er ook andere initiatieven ontstaan. Bijvoorbeeld kennisdeling en een focus op innovatie. Die boodschap willen we met elkaar uitdragen. En natuurlijk is de werkzekerheid voor ons fijn. Maar het hogere doel blijft de duurzaamheidsopgave met elkaar oppakken.’ 

4.000 duurzame woningen
De alliantie heeft een subsidieaanvraag bij de Renovatieversneller gedaan om het proces financieel te ondersteunen. De Renovatieversneller – een samenwerkingsverband van onder andere het ministerie van Binnenlandse Zaken, Aedes en Bouwend Nederland – streeft net als de BDA naar verduurzaming, innovatie en samenwerking.  

Foto: ANP

BRABANT DUURZAAMHEIDS ALLIANTIE (BDA) IN CIJFERS

De BDA wil ruim 4.000 woningen verduurzamen in vier jaar.
Thuisvester beheert 17.000 woningen in Oosterhout, Geertruidenberg, Rucphen en Zundert en wil tussen 2020 en 2022 1.200 verduurzamen in BDA.
Tiwos verhuurt 8.000 eenheden – waarvan 7.500 woningen – in Tilburg en verduurzaamt 496 woningen.
De verduurzaming van de rest van de 4.000 woningen binnen BDA moet van andere corporaties komen. 

De komende vier jaar moet de alliantie ruim 4.000 duurzame woningen opleveren. De eerste 378 woningen worden dit jaar nog aangepakt. ‘We hebben in deze eerste vier jaar gekozen voor het aanbrengen van schilisolatie bij grondgebonden woningen van na de oorlog’, zegt Scherpenisse. ‘Dat is het eerste treintje. Door de opgave zo concreet mogelijk te maken, kunnen we snel en makkelijk massa creëren.’

Heel trots
Initiatiefnemer Hobbelen is ‘heel trots’ op de stappen die zijn gezet. Maar om de alliantie echt tot een succes te maken, moeten ook andere corporaties de sprong in het diepe wagen. ‘Alleen dan kunnen we aan die 4.000 woningen komen. De resterende voorraad van onze twee corporaties is niet groot genoeg. De gesprekken lopen en ik verwacht snel goed nieuws.’

Daarnaast hoopt hij dat het initiatief ook op andere plekken een vervolg krijgt. ‘Deze samenwerking is uniek in Nederland, neem dit idee vooral van ons over. Dan kunnen wij na vier jaar kijken welke verbeteringen andere corporaties hebben aangebracht, waarmee wij verder kunnen.’ 

tekst: jasper monster