Volgend artikel

Groeten uit

Regio Gooi en Vechtstreek

4 minuten leestijd

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders. In deze rubriek zoomen we in op één regio. Hoe is de situatie? En welke rol spelen de woningcorporaties? Dit keer: de regio Gooi en Vechtstreek, Samen op pad in de energietransitie.

Geduld en urgentie. Geen gemakkelijke combinatie. Toch zijn beide aan de orde in het traject Samen op pad. Eind vorig jaar startten in de regio Gooi en Vechtstreek zo’n 30 partijen met de gezamenlijke aanpak van een regionale energietransitie. De grootste opgave daarvan ligt in de gebouwde omgeving. Vertegenwoordigers van zeven gemeenten, vijf woningcorporaties, energiecoöperaties, huurdersorganisaties, netbeheerder, waterleidingbedrijf en waterschap schuiven sindsdien structureel bij elkaar aan tafel. Regio Gooi en Vechtstreek coördineert de samenwerking.

De focus ligt op het stimuleren van energiebesparing door bewoners, het opdoen van praktijkervaringen met de eerste aardgasvrije wijken en het verkennen van de kansen voor duurzame energiebronnen. Deze drie sporen moeten de bouwstenen gaan vormen voor een regionale Transitievisie Warmte.

Onder en boven de grond
‘Het is superwaardevol om elkaar te ontmoeten’, zegt Jack van der Pers, relatiemanager Strategie en Omgeving van netbeheerder Liander. ‘Dit zijn de partijen die elkaar onder en boven de grond gaan tegenkomen op weg naar een energieneutrale regio. Voor een gemeente alleen is de opgave te complex. We hebben elkaar allemaal nodig. Maar het vormgeven van die samenwerking is nog een groeiproces.’

Manager Vastgoed Rob Steur van Woningstichting Het Gooi en Omstreken onderschrijft dat. ‘Het is bijvoorbeeld nog zoeken naar een goed besluitvormingsmodel op gemeentelijk en regionaal niveau. Wie heeft waarover beslissingsbevoegdheid?’ Voor de gemeenten is deze samenwerking ook spannend, vervolgt hij. ‘Die moeten van het Rijk immers uiterlijk eind 2021 allemaal een eigen Transitievisie Warmte vaststellen, waarin ze omschrijven hoe ze wijken willen verduurzamen.

Ook al spreek je samen af dat je de energietransitie zoveel mogelijk regionaal organiseert, er zijn nog steeds zeven gemeentebesturen met hun eigen achterbannen. Die moeten de regio ook echt het vertrouwen geven. Dat is het proces waar we nu midden inzitten.’ Kortom: polderen vraagt geduld.

Data bij elkaar
De prioriteit van Samen op pad ligt nu bij het maken van een Regionale Energiekansenkaart. Daarin brengen alle partners hun data bij elkaar. Hoe zien de onderhoudsplannen van de corporaties eruit? Wat zijn hun natuurlijke momenten om woningen aan te pakken? Wanneer hebben gemeenten plannen met rioleringen, bijvoorbeeld in het kader van wateroverlast?

Wat is de staat van de gas- en elektriciteitsnetten? Waar is vervanging of aanpassing nodig? Hoe groot is de energiebehoefte voor verwarming van de gebouwen in Gooi en Vechtstreek eigenlijk? En hoe kan het toekomstig aanbod van duurzame energie er uitzien?

Puzzel
Een complexe puzzel. Waarvan het laatste stukje voor de woningcorporaties erg belangrijk is. Steur: ‘Corporaties zullen de energievraag van hun woningen immers niet altijd op of in de woning kunnen opwekken. Er blijft altijd een restvraag over die externe energieleveranciers duurzaam moeten leveren.’

Op basis van de huidige kennis en inzichten lijkt het erop dat warmtenetten in deze regio geen rol van betekenis gaan spelen. Ook windmolens en zonneweiden zijn hier geen grootschalige oplossing. Energie uit biomassa lijkt evenmin een substantiële optie. ‘Waarschijnlijk zullen veel woningen dus all-electric moeten worden’, zegt Steur. ‘We moeten daarom dringend de mogelijkheden voor een CO2-vrije manier van stroomopwekking samen verkennen.’

Bewoners thuis
Bijna tweederde van de inwoners van Gooi en Vechtstreek woont in een koopwoning. ‘Die bewoners moeten ook in staat zijn om verduurzamingsmaatregelen in hun huis uit te laten voeren.’ Daarom vindt Steur de deelname van de Energiecoöperaties aan het samenwerkingsverband erg belangrijk. Anne-Marie Poorthuis is adviseur van de Energiecoöperatie Wijdemeren.

Het Eendrachtspark in Bussum, gemeente Gooise Meren. Een isolatieproject van Woningcorporatie Het Gooi en Omstreken. De buitengevels zijn geïsoleerd met speciaal gebakken bakstenen om het oorspronkelijke beeld terug te krijgen.

‘Wij regelen informatiebijeenkomsten, dorps- en straatgesprekken, workshops en huisbezoeken over energiebesparing en projecten voor collectieve energieopwekking’, legt ze uit. ‘Tijdens de vergaderingen van Samen op pad brengen wij de gesprekken steeds weer terug naar de bewoner. Die wordt bij al dat gepolder namelijk nogal eens vergeten. Terwijl de energietransitie begint bij de mensen thuis. Bij energiebewustzijn en -besparing. Het verduurzamen van je huis is een grote stap. Daar hebben mensen zorg en begeleiding bij nodig.’

Hoewel de energiecoöperatie in eerste instantie op woningbezitters is gericht, zoeken Steur en Poorthuis elkaar ook buiten het gezamenlijke overleg op. Ze praten bijvoorbeeld over de kosten van het verduurzamen van woningen en over goede vormen van bewonersparticipatie.

‘De kennis die de samenwerkingspartners op verschillende terreinen hebben, delen we met elkaar’, zegt Steur. Dat doen alle partijen, vult Jack van der Pers van Liander aan. ‘Er is een grote behoefte aan het delen van informatie.’

Ondertussen wacht men in de regio Gooi en Vechtstreek niet op de meest efficiënte overleg- en beslisstructuur en op de digitale, gevisualiseerde databestanden. De energie die er in de wijken leeft om aan de slag te gaan, wordt ook al daadwerkelijk benut.

Bijvoorbeeld in de Hilversumse Meent. Het gasnetwerk is hier economisch bijna afgeschreven. De gemeente, netwerkbeheerder Liander en de corporaties Het Gooi en Omstreken en de Alliantie onderzoeken nu samen met onder meer de bewoners hoe de buurt aardgasvrij kan worden.

Omdat regionale samenwerking noodzakelijk is voor het halen van het einddoel: alle corporatiewoningen in Nederland CO2-neutraal in 2050, trekt de Aedes Roadshow De Routekaart: van ambitie naar aanpak langs de bestuursnetwerken van corporatiedirecteuren in het hele land.

REGIO GOOI EN VECHTSTREEK IN CIJFERS

De regio ligt tussen Amsterdam, Almere, Amersfoort en Utrecht.

Samenwerkingsverband van: Blaricum, Eemnes, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp en Wijdemeren (Eemnes is geen lid van Samen op pad)

Woningmarktregio: Metropoolregio Amsterdam

Aantal inwoners: 259.691

Aantal huishoudens: 119.504

Verhouding koop-huurwoningen: ongeveer 60%-40%

Woningcorporaties: Ymere, De Alliantie, Woningcorporatie Gooi en Omstreken, Dudok Wonen en Woningstichting Naarden

tekst: marjon van weersch