Volgend artikel

Achtergrond

VERKIEZINGSTIJD!

Vier wethouders, drie gemeenten, drie thema’s

9 minuten leestijd

Gemeenten bereiden zich voor op de gemeenteraadsverkiezingen van 21 maart 2018. Net als woningcorporaties. Aedes-Magazine ging langs bij drie gemeenten en vroeg wethouders die ook voor hun partij op de kandidatenlijst staan, naar drie thema’s: woningbouw, duurzaamheid en het omgaan met mensen die iets meer zorg en aandacht nodig hebben.

Foto: Team Horsthuis

JELLE ZOETENDAL, wethouder en lijsttrekker PvdA in Heerenveen

‘Heerenveen groeit nog, terwijl er krimp is in sommige delen van Fryslân. We zien wel verdunning: meer alleenwonenden en minder kinderen’, zegt Jelle Zoetendal, wethouder in Heerenveen en PvdA-lijsttrekker. De gemeente kijkt daarom hoe ze de voorzieningen op peil kan houden. Daarnaast heeft Heerenveen net als veel gemeenten te maken met lege kantoorpanden. Een aantal daarvan krijgt een nieuw leven als wooncomplex, zoals het voormalige belastingkantoor.

De gemeente Heerenveen bestaat uit de stad zelf en een aantal kleine kernen eromheen. De trek van mensen naar de grotere plaats is zichtbaar. Vooral bij jongere mensen. In de hele gemeente is nog wel behoefte aan nieuwbouw en zijn woningcorporaties, particuliere eigenaren en gemeente druk met het verduurzamen van woningen. Ouderen willen net als in de rest van Nederland het liefst zo lang mogelijk zelfstandig wonen. ‘Daarmee proberen we rekening te houden. In onze woonvisie staat ook dat we de overgang van revalidatie naar huis zo soepel mogelijk willen maken.’

Verduurzaming
Zoetendal kende de corporatiewereld al uit zijn verleden als ingenieur. ‘De samenwerking tussen corporaties en de gemeente Heerenveen is altijd goed geweest, bijvoorbeeld bij de herstructurering van oude wijken en in de sociale wijkteams. De laatste tijd zijn de gezamenlijke inspanningen vooral gericht op verduurzaming’, zegt Zoetendal. Sinds de gemeentelijke herindeling van 1 januari 2014 hoort ook de dorpskern Akkrum bij Heerenveen. Daarmee kwam ook woningcorporatie Elkien in het gebied. ‘Die had al een ambitieuze verduurzamingsoperatie op het programma en wij wilden de infrastructuur aanpakken. Nu zijn we samen aan het werk en is Akkrum straks klaar voor de toekomst’, aldus een trotse wethouder. Hij vindt het belangrijk dat de duurzame woningen voor iedereen zijn, juist ook voor mensen die minder hebben, omdat ze dan minder geld aan stookkosten kwijt zijn.

Meer betaalbare woningen
Wat in Heerenveen nog wel beter kan, is het aantal betaalbare huurwoningen. Dat heeft zijn partij, de PvdA, tot belangrijkste punt voor de komende verkiezingen gemaakt. Het voorstel is de komende jaren 200 betaalbare huurwoningen erbij te bouwen. ‘Dat is ook een van de redenen geweest voor het ombouwen van Belkanto ‒ het belastingkantoor ‒ tot wooncomplex. Een deel is voor begeleid wonen, mensen met een beperking die niet zelfstandig kunnen wonen, en de rest voor huurders die minder verdienen dan gemiddeld. We merken dat het voor die groep nu vaak lastig is om snel een passende huurwoning te vinden. Wij gaan aan corporaties vragen hiervoor te zorgen’, zegt de PvdA-lijsttrekker.

Jelle Zoetendal: ‘Heerenveen groeit nog, maar we zien wel meer alleenwonenden en minder kinderen’

Volgens hem is er ook behoefte aan woningen voor mensen met een gemiddeld inkomen, ‘maar daar zorgen de projectontwikkelaars en beleggers wel voor’. Het streven van de corporaties in Heerenveen is om iedereen zo snel mogelijk, maar uiterlijk binnen 35 weken aan een passende huurwoning te helpen. Afhankelijk van de voorkeur kan dit wel oplopen. ‘Te vaak hoor ik nog op verjaardagsfeesten dat zoon of dochter te lang moet wachten op een woning in de gewenste wijk en dat daarom uitwijken naar andere gemeenten. Dat moet anders’, zegt de lijsttrekker.

Kwetsbare groepen
In de afgelopen periode was Zoetendal als wethouder Zorg betrokken bij ouderenhuisvesting en huisvesting van kwetsbare groepen. ‘We zijn met corporaties gaan zoeken naar de rolverdeling bij personen met verward gedrag. Daarbij gingen we uit van veiligheid voor de persoon in kwestie en de omgeving, de juiste zorg voor iedereen. We hebben nu de Opstapper: een woonvorm om mensen uit de maatschappelijke opvang weer zelfstandig te laten wonen’, zegt de wethouder. In zijn gemeenten zijn een paar plekken voor beschermd wonen. ‘We moeten samen met de geestelijke gezondheidszorg kijken hoe we die mensen een plek kunnen bieden waar ook de omgeving het aankan. Dat vraagt een goede coördinatie en afstemming met de buurt’, zegt Zoetendal.

De lijsttrekker hoopt op meer saamhorigheid onder de inwoners van zijn gemeente over vier jaar. ‘Dat we beter met elkaar kunnen communiceren, met een hand op de schouder of met een kort gesprek en dat we voor iemand die verward is niet meteen de politie bellen. De overheid en de politie kunnen niet alles, we moeten het met zijn allen doen’, besluit Zoetendal.

Foto: Sandra Peerenboom

ERIC LOGISTER, wethouder en lijstduwer van D66 en PAUL KAGIE, wethouder en lijsttrekker van Leefbaar 's-Hertogenbosch

De gemeente ’s-Hertogenbosch maakt echt werk van veilig wonen voor iedereen. Samen met woningcorporaties en zorginstellingen komen er keiharde afspraken over de terugval van mensen met psychiatrische en psychische klachten. De huurwoning en de uitkering blijven, zodat ze niet zonder zitten als het weer wat beter gaat. Wethouder Paul Kagie, tevens lijsttrekker van Leefbaar ’s-Hertogenbosch en Rosmalen vond dat de hardheid van de prestatieafspraken hierbij te wensen overliet: ‘We leven in een convenantencultuur en u weet wat er dan gebeurt: helemaal niets.’

Daarom vond hij het tijd voor keiharde afspraken vastgelegd in een handvol spelregels waar alle betrokkenen zich aan moeten houden. Vanuit de betrokken organisaties, dus zorgaanbieders, corporaties en gemeente komt er één aanspreekpunt per cliënt. ‘Als het even niet meer gaat en ze hebben een terugval, dan verliezen zij niet meteen hun huis en inkomen en dat geeft verlichting en rust’, aldus de wethouder.

Kagie bekrachtigt deze afspraken op 1 maart 2018 met de bestuurders van de betrokken partijen. Dan zijn er harde afspraken over het doorlopen van het huurcontract en de uitkering, maar ook over de contactpersoon en een meerjarenbeschikking, zodat de cliënt niet uit zicht verdwijnt. ‘Nu zijn vaak de politie en de corporaties de dupe, want die worden het eerst gebeld. De contactpersoon van de cliënt kan nu ingrijpen voor het te laat is en houdt ook buren betrokken. Want iemand zomaar in een huis doen, dat willen we niet meer’, aldus Kagie.

Bouwen
Zijn collega-wethouder Eric Logister gaat over wonen en is lijstduwer voor D66. ‘Ik wil wel door als wethouder, maar niet in de raad en ik wil duidelijk zijn’, aldus de lijstduwer. ‘Wij zijn een groeiende gemeente en dat betekent grote opgaven voor de stad, we moeten meer huurwoningen toevoegen, verduurzamen en bestaande woningen omvormen’, zegt Logister.

De komende vijf jaar moeten er 700 woningen bijkomen in de gemeente. De bouwopgave is 1.500 woningen, maar een deel vervangt bestaande woningen. Tijdens de crisis lag het hele woondomein stil: geen nieuwbouw, weinig verkoop. Dat moeten we nu inhalen en daarom is 2018 een cruciaal jaar’, zegt de wethouder. Daarom zijn er bijvoorbeeld op de laatste raadsvergadering voor de verkiezingen nog tien bestemmingsplannen om te bespreken. ‘We moeten nu al aan de slag voor 2022!’ Bovendien moeten zowel de corporaties als de bouwers de capaciteit aankunnen om het woningaanbod tegen die tijd op peil te krijgen. De gemeente kampt ook met een te gering aanbod aan middenhuur. ‘Dat is ook echt een speerpunt van D66’, zegt de lijstduwer.

Paul Kagie (rechts op de foto): ‘Mensen met verward gedrag krijgen één contactpersoon en we hebben harde afspraken over het doorlopen van hun huurcontract en uitkering’

Overigens denkt hij daarbij niet alleen aan de middenhuur tussen 700 en 900 euro. ‘We zien dat veel mensen net tussen wal en schip raken. Er is grote behoefte aan huur net onder en boven de liberalisatiegrens.’

En de wethouder wil meer duurzame gebouwen in zijn gemeente. ‘Ook daarvoor is 2018 cruciaal. We moeten nu met zijn allen de schouders eronder zetten. Het is te gemakkelijk om tegen de corporaties te zeggen: doe het. Als gemeente moeten we in ons gebiedsbeleid verduurzaming zwaar laten doorklinken en bijvoorbeeld zelf ook duurzaam straatmeubilair aanschaffen, laadpalen plaatsen en het goede voorbeeld geven.’ Logister heeft nog net voor de verkiezingen een plan bij de raad neergelegd om bij het grondbeleid ook duurzaamheid mee te nemen, dus dat bij elk nieuw plan voor de gemeente ook aan bod komt of het voldoet aan de duurzaamheidseisen.

Verkiezingen
Duurzaamheid is ook een van de belangrijke verkiezingsthema’s van zijn D66. De partij wil in 2040 al klimaatneutraal zijn, in plaats van in 2050. Overigens net als Leefbaar ’s-Hertogenbosch en Rosmalen van collega Kagie. Hij wil duurzaamheid massiever aanpakken en gebruikmaken van bestaande technieken uit het buitenland en het combineren van middelen van Rijk, provincie en gemeenten om grote slagen te maken in verduurzaming. Bovendien wonen nog te veel ouderen in eengezinswoningen, waar ze eerst met het hele gezin woonden. ‘Die mensen moet je verleiden om elders in de wijk te gaan wonen. Tiny houses zijn nu heel populair, maar die kun je ook neerzetten in de wijken waar veel ouderen in te grote woningen zitten. Die huisjes zijn comfortabel en luxe, goedkoper en de mensen kunnen in hun eigen omgeving blijven’, aldus de lijsttrekker van Leefbaar.

Op hun beurt wil D66 een inclusieve samenleving. ‘Bij ieder plan moeten we ook nadenken over hoe kwetsbare groepen kunnen meedoen aan de samenleving. En we moeten naar een betere mix, niet alleen voor de huisvesting van verschillende groepen, maar ook van sociale huur, betaalbare koopwoningen en middenhuur’, besluit Logister.

Foto: Harmen de Jong

BOUDEWIJN REVIS, wethouder en lijsttrekker VVD in Den Haag

‘We hebben een heel grote paragraaf over duurzaamheid’, zegt Boudewijn Revis, wethouder Binnenstad, Stadsontwikkeling Kerngebieden en Buitenruimte trots. Ruim twee pagina’s van het verkiezingsprogramma (51 pagina’s in totaal) van de Haagse VVD gaat erover. De helft daarvan gaat over het omgaan met afval. En de partij heeft ook het klimaatpact getekend met een aantal andere fracties uit de gemeenteraad en wil alle nieuwbouwwoningen van het gas af. Een begin is net gemaakt met de start van de bouw van 5.000 woningen op voormalig industrieterrein de Binckhorst.

‘Duurzaamheid is geen keuze meer. De VVD wil een bijdrage leveren en de handen uit de mouwen steken. Daar zijn wij best goed in. Op de Binckhorst gaan de woningen voldoen aan de hoogste duurzaamheidseisen en we gaan ook de huidige woningvoorraad verduurzamen, maar dat is een “hell of a job”. Het is hoog tijd dat deze operatie los komt van ideologie en dat we gaan aanpakken’, zegt een strijdbare lijsttrekker van de VVD. Daarom zit hij ook namens de gemeente in de commissie Bouwen en Wonen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

Verduurzamen
Hij wil ook dat woningcorporaties sneller en effectiever gaan verduurzamen. ‘Die moeten uit hun slachtofferrol komen. Het onderhoud blijft achter en dat zorgt voor problemen als vocht en schimmel. Die moet je aanpakken. Renovatie is bovendien een goede reden om meteen te verduurzamen’, zegt Revis. Hij vindt dat corporaties best innovatiever kunnen en mogen zijn. ‘Waarom gaan ze niet samenwerken met Shell? Die heeft hier in Den Haag een heel duurzaam huis neergezet met allerlei toeters en bellen. Ik verwacht van corporaties ondernemerschap en verder denken. Sluit allianties om problemen aan te pakken en kijk wat positiever naar de wereld’, aldus de wethouder.

Bovendien vindt hij dat corporaties best het deel van hun woningen tegen en net boven de liberalisatiegrens kunnen verkopen om de verduurzaming te betalen. Een wat hem betreft positief bijeffect is dat je dan ook spreiding krijgt in een wijk tussen lage en middeninkomens. Huurwoningen voor die laatste groep ziet hij overigens niet als taak voor woningcorporaties: ‘daartoe zijn zij niet op aard’.

Woonruimteverdeling
Revis vindt dat de woonruimteverdeling op de schop moet. ‘Dat voorkomt nu dat mensen gestippeld kunnen wonen, dus particuliere huur naast sociale huur in één gebouw. Hier verderop in Den Haag is een woontoren met twee bellentableaus met daartussen een ingang met een glazen wand ertussen. De ene helft is voor particuliere huurders, de andere helft voor sociale huur. Dat moeten we toch niet willen als samenleving’, zegt de wethouder.

Boudewijn Revis: ‘Ik verwacht van corporaties ondernemerschap en verder denken in verduurzamen’

Hij wil dat het stelsel op de schop gaat en dat er ruimte is voor nieuwe concepten. Mensen met een baan moeten volgens hem voorrang krijgen bij een sociale huurwoning. ‘Een verpleegster in een Haags ziekenhuis kan na haar nachtdienst niet naar een sociale huurwoning in Delft-Zuid. Je kunt hierbij ook de werkgever betrekken. Daardoor kunnen zij via woon-werkcontracten woonzekerheid bieden aan werknemers die in de buurt van hun werk willen wonen. Een werkgever heeft ook voordeel bij werknemers die dichtbij hun werk wonen en wij als gemeente ook, want het scheelt woon-werkverkeer’, zegt de wethouder.

De gevolgen van de bezuinigingen op de geestelijke gezondheidszorg zijn ook in Den Haag merkbaar. Een speciale opvang voor personen met verward gedrag is ingericht bij het hoofdbureau van politie. Maar volgens wethouder Revis is voor deze groep meer zorg nodig. ‘Vooral de politieagent komt deze mensen tegen en heeft er werk aan. Met enige begeleiding en thuiszorg zou dat minder kunnen zijn. Deze mensen wonen vaak in corporatiewoningen.

Als er te veel mensen uit de GGZ in één complex wonen dan rent er bij wijze van spreken elke dag wel iemand in ochtendjas over het plein, met alle gevolgen voor de buurt van dien. Die mensen moet je spreiden over de corporatiewoningen, zodat je een sociale structuur eromheen kunt bouwen’, stelt Revis. ‘Wij moeten als gemeente problemen oplossen en dat is het mooie van lokale politiek: wat je vandaag doet heeft morgen effect.’

Bouwen
Den Haag groeit de komende jaren volgens de voorspellingen door met 4.000 à 5.000 inwoners per jaar. Dat betekent dat er minimaal 2.500 woningen per jaar bij moeten. ‘We moeten goede keuzes maken over waar we willen bouwen en waar niet. Buurten en wijken moeten hun karakter houden, dus we willen niet elk veldje volbouwen. Maar rond Den Haag centraal station, Hollands Spoor en op de Binckhorst kunnen er nog veel woningen bij. De VVD durft te kiezen waar wel en niet bouwlocaties kunnen komen. Corporaties die willen, kunnen hier nog bouwen. Want er zijn ook sociale huurwoningen nodig in Den Haag. Niet alleen, maar ook’, aldus Revis. 

HANDREIKING EN BROCHURE

Aedes heeft een handreiking uitgebracht om woningcorporaties te ondersteunen in hun lokale lobby. In de handreiking staan zowel inhoudelijke als praktische tips.

Een natuurlijk moment voor corporaties om contact te zoeken met de lokale politiek is de installatie van een nieuwe raad en wethouders.

Bij de kennismaking kunnen corporaties gebruikmaken van de brochure Partners in wonen. In de brochure staat wat corporaties doen en hoe zij samenwerken met gemeenten. De handreiking en de brochure zijn te vinden in het dossier Gemeenteraadsverkiezingen 2018 op Aedes.nl.

TEKST: elske koopman