Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 6-2017

Groeten uit

Emmen

4 minuten leestijd

Overal in Nederland zijn de woningmarkt en de bewoners anders. In deze rubriek zoomen we op één regio in. Hoe is de situatie? En welke rol speelt de woningcorporatie? Dit keer: Emmen.

Inwoners van Drenthe zijn volgens recent onderzoek het gelukkigst, met uitzondering van het zuidoosten van de provincie. Emmen staat zelfs onderaan op de ranglijst van aantrekkelijke woonlocaties van de 50 grootste gemeenten (bron: Atlas voor Gemeenten). In Zuidoost-Drenthe is de werkloosheid hoog en zijn de mensen relatief laag opgeleid. In de jaren 60 en 70 ontwikkelde Emmen zich als new town met een explosieve bevolkingsgroei. In die periode zijn de wijken Emmerhout, Angelslo en Bargeres gebouwd met zowel flats als laagbouw en daartussen veel groen.

‘Tot een jaar of vijf geleden kwamen busladingen stedenbouwkundigen en architecten langs om deze wijken te bezichtigen’, zegt Kirstin Meringa, programmamanager Maatschappelijk presteren van woningcorporatie Lefier. De wijken waren bijzonder vanwege het wonen in hofjes en woonerven. Inmiddels zijn ze niet meer uniek en slaan de twijfels toe: ‘Er zijn ook veel nadelen. Bomen en struiken groeien door. De huizen raken verstopt achter het groen. Daardoor voelen veel mensen zich onveilig en kunnen bezoekers vaak de weg niet vinden. Er is weinig sociale controle.’ Door vaker te snoeien en meer verlichting aan te brengen proberen gemeente en corporaties dit probleem te verhelpen.

Krimp
Emmen is een krimpregio, maar de leegloop treft vooral de dertien dorpskernen. In de stad groeit het aantal inwoners voorlopig nog. ‘Maar we moeten wel rekening houden met krimp in de toekomst’, zegt Meringa. ‘We zijn officieel een anticipeerregio, maar lobbyen in Den Haag voor een krimpstatus, omdat dit financiële en organisatorische voordelen oplevert.’

‘De Woningwet dwingt ons om uitgaven uitsluitend te richten op onze huurders en huurwoningen en niet op de hele wijk, dat is moeilijk uit te leggen’

De leefbaarheid in de regio staat al lang op de agenda. In 1997 werd daarvoor het samenwerkingsverband Emmen Revisited opgericht, waarin gemeente, corporaties, zorg- en welzijnsinstellingen, huurdersorganisaties, scholen en wijkverenigingen hun krachten bundelden. ‘Daarin liepen we landelijk voorop’, zegt Meringa, die van 2010 tot 2014 bij Emmen Revisited was betrokken. Vanaf 2014 stopte het programma officieel maar de samenwerking tussen de organisaties ging gewoon door. De corporatie wordt daarbij enigszins beperkt door de nieuwe Woningwet. Meringa: ‘Waar we in het verleden uitgaven deden die ten goede kwamen aan de hele wijk, dwingt de Woningwet ons er nu toe om ons uitsluitend te richten op onze huurders en huurwoningen. Dit is moeilijk uit te leggen aan de wijk en ik besef dat we daardoor als minder betrouwbare partner overkomen. We zijn onze grenzen aan het verkennen van wat we als woningcorporatie nog mogen doen en de Autoriteit woningcorporaties houdt dit nauwlettend in de gaten.’

Sociale problemen
‘Andere tijden, andere werkwijzen’, reageert Geert van der Tuuk van Welzijngroep Sedna Emmen, een van de partners. Forse bezuinigingen tijdens de crisisjaren maakten hun werk er niet eenvoudiger op. ‘Daardoor zijn we de grip op de wijken wat verloren. Iedereen trok zich terug op zijn eigen eilandje en de gezamenlijke lijn raakte zoek. Inmiddels hebben we de weg omhoog teruggevonden. Er gebeuren weer veel goede dingen. We zoeken elkaar weer meer op. Bovendien hebben we actieve bewonersorganisaties en wijkverenigingen, die op voet van gelijkwaardigheid participeren.’

Vanuit het wijkteam werken de partners aan gemeenschappelijke doelen, stemmen ze activiteiten op elkaar af en toetsen ze voortdurend het draagvlak bij bewoners. Leefbaarheidsprojecten worden in goede samenwerking door bewoners zelf uitgevoerd, al dan niet ondersteund door professionals van Sedna, gemeente en corporaties en veelal gefinancierd door deze organisaties.

Foto: Jan Anninga

Een opruimactie samen met bewoners om tuinen weer netjes te maken in Emmen.

Zijn eigen werk is door de veranderingen in het sociaal domein verbreed van opbouwwerk naar buurtwerk inclusief het verlenen van zorg. ‘Ik draai mee in wijk- en sociale teams en werk daarin goed samen met corporaties. De sociale problemen zijn groot. Bij huurachterstanden gaan wij direct op de mensen af. Dan kom je bij ze thuis en signaleer je vaak ook andere problemen, zoals vervuiling, vergrijzing en eenzaamheid. Logisch dat mensen in zo’n situatie niet toekomen aan het aanharken van hun tuintjes. Ze moeten eerst hun sores oplossen voordat ze sociaal kunnen doen.’

Achterstallig onderhoud
In de fysieke leefomgeving ziet Van der Tuuk grote verschillen. In de ene straat zijn woningen prachtig verbouwd en zien de tuintjes er keurig uit, terwijl andere straten een verpauperde indruk maken. ‘Kun je huurders geen korting geven als ze zelf iets aan onderhoud doen’, oppert hij. Maar de meeste problemen ziet hij bij particuliere huurwoningen. Gedeeltelijk komt dit doordat ze zijn opgekocht door pandjesbazen die ze voor veel geld verhuren en weinig aan onderhoud doen. Voor een ander deel komt het doordat huurders hun woning van de corporatie hebben gekocht en niet de middelen hebben om deze goed te onderhouden of de tuin op te knappen. ‘Corporaties, verkoop je woningen daarom niet te snel’, luidt zijn devies.

Meringa erkent het probleem. ‘Veel mensen hebben hun huis net kunnen betalen en investeren liever in een nieuwe keuken of badkamer dan in het opknappen van de tuin of het repareren van een lek dak. Samen met de gemeente proberen we in contact te komen met de eigenaars via de VvE’s. Daarbij gaan we op zoek naar vormen waarbij we hen kunnen laten meeprofiteren van verbeterprojecten bij omliggende huurwoningen.’

Foto: Siebe Swart/Hollandse Hoogte

EMMEN IN CIJFERS

Inwoners: ruim 107.000

Aantal kernen: 14

Gemeentebestuur: Wakker Emmen, PvdA en CDA

Woningmarktregio: Groningen-Drenthe

Prestatieafspraken: Jaarlijkse afspraken op basis van Nieuw Lokaal Akkoord 2016-2020

Woningcorporaties: Lefier (9.521 woningen), Domesta (3.363 woningen), Woonservice (586 woningen) en Woonzorg Nederland (160 woningen)

Verhouding sociale huur/vrije-sectorhuur/koop: 28%/6%/65%

tekst: simon kooistra