Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2019

Huisvesters van het volk

Jan van Ettinger

2 minuten leestijd

‘Waar je kunt optellen moet je niet op je intuïtie vertrouwen.’ Werktuigbouwkundige Jan van Ettinger (1902-1981) is ervan overtuigd dat je de wereld voor mensen leefbaarder kunt maken met cijfers en statistiek.

Zijn vader runde een carosseriewerkplaats. ‘Hij was een vakman. Geen organisator. Dat wilde ik anders.’ Van Ettinger is pionier in de industriële statistiek en het visualiseren met pictogrammen. In 1943 maakt hij de statistische publicatie Het bouwbedrijf in Nederland. Voor de Nederlandse regering in ballingschap aanleiding hem te vragen alvast gegevens te verzamelen voor een (wederop)bouwbeleid na de oorlog.

‘Nog in 1960 moet één op de negen huishoudens inwonen bij een ander huishouden’

Het is de opmaat naar de oprichting van Bouwcentrum Rotterdam in 1948 waarvan hij tot 1972 directeur is. Het onafhankelijke kennis- en onderzoeksinstituut is jarenlang toonaangevend in kennisoverdracht over bouwen en wonen. Broodnodig want ‘de bouwnijverheid zit nog in het niemandsland tussen ambacht en industrie’, vindt van Ettinger.

Door grote woningnood is een eigen dak boven je hoofd schaars. Nog in 1960 moet één op de negen huishoudens inwonen bij een ander huishouden. Snel, goed en betaalbaar kunnen bouwen is van levensbelang.

De inspanningen van Van Ettinger en zijn medewerkers om kennis te verspreiden levert daaraan een grote bijdrage. Industrieel bouwen komt op stoom zoals bijvoorbeeld in Utrecht Overvecht, hier op de foto.

In de jaren 60 is de bouw van dit soort flats een bezienswaardigheid. De betonnen wanden, vloeren en trappen komen uit een fabriek in Utrecht. Productiesnelheid: prefab-elementen voor zes woningen per dag. Ze worden als reusachtige LEGO-blokken op de bouwplaats in elkaar gezet. Voor één woning zijn nog maar 1.000 manuren nodig in plaats van de gemiddelde 1.600. Een enorme tijdwinst.

Woningcorporatie Mitros heeft dit complex met 362 woningen in 2019 helemaal vernieuwd en energieneutraal gemaakt.

Van Ettinger besloot rond 1980 zijn werkzame leven met een boek vol grootse vergezichten over kwaliteit en een pleidooi om te stoppen met buitensporige massaproductie.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw in de canon volkshuisvesting.

tekst: margriet pflug