Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2019

Opinie

‘Verhalen van doodgewone mensen geven de wooncrisis een gezicht’

Stefan van Schaik, directeur-bestuurder Wooncompagnie

3 minuten leestijd


Met de actie #ikwileenhuis hebben huurders en woningzoekenden de wooncrisis een gezicht gegeven. Mede-initiatiefnemer Stefan van Schaik blikt terug. ‘Dat veel mensen zich zelfs schamen voor hun woonsituatie heeft me echt geraakt.’

De wooncrisis is een stille crisis. Natuurlijk weten we wel dat de woningmarkt compleet op slot zit. Kranten schrijven erover, actualiteitenprogramma’s besteden er aandacht aan. Het gaat in dat maatschappelijk debat echter vrijwel altijd over cijfers.

Over de bijna 300.000 woningen die we in Nederland tekortkomen. Over mutatiegraden die tot een dieptepunt dalen omdat steeds minder bewoners van sociale huurwoningen verhuizen. Over het aantal daklozen dat in tien jaar tijd meer dan verdubbeld is.

Maar cijfers geven de wooncrisis geen gezicht. Daarom hebben we deze zomer samen met de Woonbond en woningcorporatie Rochdale het initiatief genomen voor de actie #ikwileenhuis.

#ikwileenhuis

In september startten 180 corporaties op initiatief van de Woonbond, Wooncompagnie en Rochdale de actie #ikwileenhuis. Zij riepen mensen op hun persoonlijke verhalen te delen om zo de wooncrisis een gezicht te geven. De honderden reacties zijn verspreid via sociale media en verzameld in een bloemlezing. Deze is te vinden op www.wooncrisis.nl

Ik maak me al langer zorgen over de manier waarop we in Nederland omgaan met de sociale huursector. We mogen ontzettend trots zijn op onze traditie van goede en betaalbare sociale huurwoningen in wijken waarin mensen met verschillende achtergronden wonen.

Wachttijden
Mensen zijn daar niet gaan wonen omdat ze nergens anders terecht konden. Een sociale huurwoning is geen voorziening; het is een huis waarin je met plezier moet kunnen wonen. Langzaam aan verandert dit echter en dreigt het mis te gaan met onze mooie traditie. In onze sociale huursector kan er eigenlijk niemand meer bij. Vooral in stedelijke gebieden zijn de wachttijden voor een betaalbare huurwoning hopeloos lang.

‘In onze sociale huursector kan er eigenlijk niemand meer bij’

De verhalen die wij met de actie #ikwileenhuis hebben opgehaald zijn soms heftig. De meeste mensen hebben gelukkig wel nog een dak boven hun hoofd, maar een steeds grote wordende groep heeft geen eigen thuis. Volwassen kinderen wonen gedwongen nog bij hun ouders. Mensen bivakkeren bij vrienden op de bank. Ouders delen met hun kleine kinderen één slaapkamer. Niet meer mobiele ouderen komen de deur niet uit omdat ze op een bovenwoning zitten.

Illustratie: Menno Wittebrood

Het zijn allemaal verhalen van doodgewone mensen. Ze zijn niet verslaafd, hebben geen verkeerde keuzes in hun leven gemaakt, zijn niet onverantwoord met hun geld omgegaan. Ze kunnen alleen geen kant op omdat in Nederland sprake is van een enorm tekort aan passende woningen.

Wat mij nog het meest heeft geraakt in deze persoonlijke ervaringen is dat veel mensen zich schamen voor hun situatie. Dat was voor mij een extra stimulans om door te gaan met onze actie. Want uiteraard is de huidige wooncrisis niet aan hen te wijten. Zij kunnen niks veranderen aan het woningtekort. Wij, de professionals, kunnen dat wel. Wij kunnen het verschil maken. Maar dan moet Den Haag ons daar de ruimte voor geven.

Kwartaal huur kwijt
Vooral de verhuurderheffing zit ons daarbij keihard in de weg. Samen met de vennootschapsbelasting dragen we nu per woning al bijna een kwartaal aan huur af aan deze belasting op het huren. Door een stijging van de WOZ-waarde stijgt dat bedrag straks misschien nog richting vier maanden huur. De verhuurderheffing is in 2013 ingevoerd als een tijdelijke extra belasting om de staatsschuld terug te dringen tijdens de financiële crisis.

Die crisis is voorbij. En nu we midden in een wooncrisis zitten, is het onverantwoord om die heffing in stand te houden. Daarom hebben we met de 180 corporaties achter de actie #ikwileenhuis formeel bezwaar gemaakt tegen deze jaarlijkse belasting van 1,7 miljard euro. Behalve onredelijk en onrechtvaardig is de verhuurderheffing ook in strijd met de Woningwet. Die zegt immers dat wij onze middelen in moeten zetten in het belang van de volkshuisvesting.

‘Deze mensen kunnen geen kant op omdat in Nederland sprake is van een enorm tekort aan passende woningen’

Dat betekent niet dat die middelen ongeoormerkt in de staatskas mogen verdwijnen. Wij willen nieuwe woningen bouwen, investeren in doorstroming, in nieuwe woonvormen. Kortom alles doen wat helpt om de wooncrisis op te lossen.

De gebundelde verhalen van #ikwileenhuis hebben we op 11 november aangeboden aan de Tweede Kamer. De mensen over wie het gaat, zaten in grote getalen op de publieke tribunes in de commissiezaal. De huurders dus, waarvan tegenwoordig een groot deel ook woningzoekende is. 

Ook hun massale aanwezigheid heeft me geraakt. De verhuurderheffing is in politiek Den Haag inmiddels bij alle partijen een thema. De gezichten van de mensen die achter de wooncrisis schuilgingen, hebben daarbij geholpen. En wij zullen namens hen van ons blijven laten horen.