Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2019

Goedemorgen

Frédérique Bijl

Commissaris bij BrabantWonen

3 minuten leestijd

Erop toezien dat de woningcorporatie een goede koers vaart en het bedrijf gezond houdt. Daar is de commissaris verantwoordelijk voor. Bijl: ‘Toezicht houden is niet van blauwe pakken, serieus kijken.’

‘Rommel. Dat is voor een kunstenaar een heerlijk woord. Rommel, rommelen. De vrije ruimte. Het niet weten. Willekeurig dingen bij elkaar en dan ontstaat er iets.’ Frédérique Bijl gebaart er expressief bij. In haar huis in Gassel hangt en staat beeldende kunst waar je kijkt. Maar rommel is er niet als we aanschuiven aan haar werktafel, beschenen door een laag winterzonnetje. Zelfs haar atelierruimte mag die naam niet hebben vandaag: te opgeruimd, vindt ze.

Innovatielab 30 januari 2020

Het Innovatielab is de plek voor inspiratie, leren en vernieuwing. Aedes biedt een dagvullend programma vol positieve energie en verwondering. Meld je nu aan voor dit spetterend innovatie-evenement op donderdag 30 januari 2020.

Meanderen
Frédérique Bijl houdt toezicht bij BrabantWonen als voorzitter van de raad van commissarissen en is beeldend kunstenaar. Ze maakt onderscheid tussen wat ze doet en wat ze is. Bijl: ‘Door mijn manier van meervoudig, caleidoscopisch kijken, heb ik een innovatieprofiel. Tegelijkertijd moet tegenwoordig alles agile zijn. Lean en mean.’

‘Ik krijg daar heftige jeuk van. Een wereld vol kanalen en kortste afstand van A naar B is niet interessant als je innovatie wil. Juist in het meanderen, in de onverwachte bochtjes ontstaat de korte doorbraak naar nieuwe ideeën en contacten.’

Als RvC kun je kiezen welk begrip je als uitgangspunt neemt voor hoe je kijkt naar de organisatie waar je toezicht op houdt. Is dat rommel, of is dat agile? Het begrip dat je hanteert geeft richting. ‘Die manier van kijken breng ik mee als ik toezicht houd.’

Taal en luisteren is belangrijk gereedschap van de toezichthouder, vindt ze. ‘Als je vaardig bent in je taal kan dat enorm helpen.’ De toon waarop. Met dat ene woord de essentie kunnen pakken. ‘Ik denk dat ik daarom ook enorm van poëzie houd. Daar is alle ballast weggelaten.’

Plezier in het vak
In de workshops ‘Hardop kijken’ die Bijl geeft aan collega-toezichthouders spelen kunst en taal de hoofdrol. Ze wil plezier in het vak overbrengen: het is niet alleen blauwe pakken, serieus kijken. De workshops gaan over het expliciet maken wat er in je hoofd gebeurt om zo bewustzijn te ontwikkelen van de bananenschillen en de mindfucks.

‘Iedereen heeft daar mee te maken, want zo werkt je brein. Bananen kunnen we echt niet uitbannen, hoeveel regels we ook bedenken. Wel kan je leren de schillen te herkennen en goed te vallen.’

Foto: Bart van Dieken

Frédérique Bijl (55)

Commissaris bij: BrabantWonen sinds november 2013 (RvC bestaat uit twee vrouwen en vier mannen)
Studie: Sociale geografie Universiteit Utrecht en management aan Nyenrode Business University
Werk: beeldend kunstenaar, begeleidt toezichthouders in diverse branches en is docent/trainer governance vraagstukken aan Governance University
Woont in: Gassel
Reist: voor het werk met de auto
Nevenactiviteiten: toezichthouder bij Kunstloc Brabant en voorzitter van Stichting Kunst in het Kerkje.

Zelf valt ze nog regelmatig gaten in haar maillot, zegt ze lachend. Ze vindt het een zoektocht om dat wat ze in haar workshops aanreikt over anders kijken zelf in de praktijk toe te passen. ‘Ik ben daar enorm lerend in: mijn weg vinden tussen de systemen, het regel- en rolgebonden vak van toezichthouder en mijn explorerende manier van denken en doen.’

Deugd het? Doet het deugd?
Reflectie is daarin de rode draad, denkt ze. Tijdens een RvC-vergadering gebeurt ‘het toezichthouden’ en tegelijkertijd is ze voortdurend aan het reflecteren, een tweede natuur in haar kunstenaarschap. ‘Waar zijn we mee bezig? Deugt het? Doet het deugd? Dat soort vragen.’

Toezicht heeft per definitie een lage frequentie, zegt ze beschouwend. Hoe ben je dan toch een team als je zo beperkt in elkaar investeert? Hoe weet je elkaar dan toch dondersnel te vinden als het nodig is. ‘Zo’n RvC-vergadering is erop en erin. En dan denk ik als voorzitter soms: dat had ik toch anders moeten doen. Dat zijn dan de gaten in mijn maillot.’

De vraag die bij Bijl knaagt is of toezichthouden nog wel op de goede manier gebeurt. Organisaties werken steeds meer samen in ketens en netwerken om de grote en complexe vraagstukken van deze tijd aan te kunnen. Tegelijkertijd houd je toezicht op maar één organisatie, één cel in een dynamisch systeem.

Vooral vraagtekens
‘Moeten we toezichthouden transformeren? Toezicht gaan houden op de verbindingen? En als dat zo is, hoe doe je dat dan? Wat bindt ons? Hoe gaan we dan met elkaar om?’ Ze is meer van de vraagtekens, dan van de uitroeptekens, zegt ze over zichzelf.

De antwoorden heeft ze nog niet. ‘Al explorerend kaart ik die vragen aan. Wanneer? Bij een zelfevaluatie. Bij een projectendag in de wijk of tijdens de nabeschouwing van de vergadering. Jongens, dit knaagt bij mij. Hoe kijken jullie daar tegenaan?’

Foto: Bart van Dieken

tekst: margriet pflug