Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2019

Achtergrond

‘Het is goed om je voelsprieten uit te steken’

Commissarissen in FoodValley zoeken elkaar op

5 minuten leestijd

Al drie jaar op rij houdt het samenwerkingsverband DeelGoed van acht corporaties in de regio FoodValley (omgeving Ede/Wageningen) een speciale bijeenkomst voor commissarissen. Zij maken kennis, wisselen ervaringen uit en scherpen hun mening. ‘Door je horizon te verbreden, kun je betere vragen stellen aan de bestuurder.’

Arie Elsenaar is sinds vijf jaar RvC-voorzitter van Patrimonium woonservice in Veenendaal. Hij weet nog goed dat niet alle toezichthouders in 2017 enthousiast waren over de eerste gezamenlijke bijeenkomst van het regionale samenwerkingsverband DeelGoed. ‘Sommigen waren sceptisch, ze vonden dat ze voor hun eigen corporatie moesten staan. Als er iets aan de hand was, zouden ze het zelf oplossen. Inmiddels is die twijfel weg.’

Corporaties werken veel samen, in lokale netwerken met partners in de wijk, maar ook in regionale samenwerkingsverbanden met andere corporaties. Wat corporaties te doen staat overstijgt het eigen werkgebied, zoals sociale huisvesting op de schaal van de regionale woningmarkt. Corporaties kunnen efficiënter werken en kosten besparen als zij in de regio taken samen doen, zoals de aanstelling van een interne auditor. Die ontwikkelingen hebben consequenties voor het toezicht.

DeelGoed: samenwerken in regio FoodValley

DeelGoed is een samenwerkingsverband van acht corporaties in de woningmarktregio FoodValley (in de provincies Utrecht en Gelderland): Patrimonium woonservice (Veenendaal), de Woningstichting (Wageningen), Idealis (studentenhuisvesting Wageningen), Woonstede (Ede), Rhenam Wonen (Rhenen), Woningstichting Barneveld, Veenendaalse woningstichting en Plicht Getrouw (Bennekom).

De corporaties werken op een aantal onderdelen samen. Zo hebben zij gezamenlijk een interne auditor aangesteld, waardoor de corporaties ook een kijkje in elkaars keuken krijgen. Andere gezamenlijke activiteiten zijn onder meer: woonruimteverdeling Huiswaarts, HR (onder meer vacatures uitwisselen), communicatie (onder meer inkoop mediatraining bestuurders). Ook houdt DeelGoed pilots, bijvoorbeeld voor contracten met liftonderhoud en inkoop van zonnepanelen. Corporaties kiezen zelf waaraan ze meedoen. 

Tussen servet en tafellaken
In het samenwerkingsverband DeelGoed werken acht corporaties op verschillende onderdelen samen (zie kader). Die samenwerking is nodig, onderschrijven ook de RvC-leden, want de deelnemers zijn ‘te groot voor het servet, maar te klein voor het tafellaken’. Voor sommige corporaties gaat de samenwerking in DeelGoed nog niet ver genoeg, wel is de afspraak dat een corporatie niet verplicht is om aan elke samenwerkingsactiviteit mee te doen.

Hannie Kunst, RvC-voorzitter van studentenhuisvester Idealis in Wageningen, vindt het belangrijk dat de interne toezichthouders ieder jaar toetsen wat de meerwaarde is van de samenwerking. ‘In het kort: wat kost het, wat levert het op? Dat is soms ingewikkeld. We hebben als studentenhuisvester deels andere opgaven dan de collega-corporaties. Verduurzaming bij studentenhuisvesting vraagt om een andere aanpak dan bij grondgebonden woningen, om een voorbeeld te noemen.’

‘Je hoort wat er in de regio speelt, en gaat daarover in gesprek’

Toch kun je volgens Kunst met voldoende activiteiten samen aan de slag. Tijdens de bijeenkomst voor RvC-leden wisselen de corporaties kennis uit, onder meer met de presentatie van de interne auditor. En dat vindt ze waardevol. ‘Het is goed om een brede blik te hebben. Je hoort wat er in de regio speelt, en gaat daarover in gesprek. Tijdens de bijeenkomst steek ik mijn voelsprieten uit. Als toezichthouder moet je niet alleen afgaan op de informatie van je eigen bestuurder. Daarmee voorkom je dat je voor verrassingen komt te staan.’

Kunst woont in Nijmegen, waar ze eerder corporatiedirecteur en wethouder was. Voor haar is de RvC-bijeenkomst van DeelGoed een mooie gelegenheid om kennis te maken met andere RvC-leden in de regio. ‘Ik ben minder bekend in Wageningen en de regio. Als je elkaar kent, pak je sneller de telefoon als dat nodig is.’

Kwetsbaar
Arie Elsenaar, die bij Patrimonium bijna de tweede termijn heeft volgemaakt, heeft al een uitgebreid netwerk in Veenendaal. Toch legt ook hij op de RvC-bijeenkomst van DeelGoed waardevolle contacten. Voor het eerst stond dit jaar onder meer het strategische thema duurzaamheid op de agenda. ‘Ik ga binnenkort koffiedrinken met een RvC-lid van een andere corporatie die veel kennis heeft over duurzaamheid. Als je elkaar kent, stel je je eerder kwetsbaar op. Ik hoor graag zijn mening.’

De informatie van de interne auditor die tijdens de bijeenkomst voor RvC-leden van DeelGoed aan de orde is, is voor Elsenaar niet nieuw. ‘We bespreken de rapportages uiteraard in de eigen RvC. Er zijn nieuwkomers voor wie die inzichten misschien wel nieuw zijn.’

Eén van de nieuwkomers is Renze van Houten, sinds een half jaar vicevoorzitter van de RvC van de Woningstichting uit Wageningen. Voor Van Houten is de corporatiesector een nieuw werkgebied. Als directeur van Waternet in Amsterdam is hij – vanuit de rol van bestuurder – wel betrokken bij de verduurzaming van woningen, ook die van corporaties. Waternet werkt aan innovaties als alternatief voor gas. ‘We proberen uit wat wel of niet werkt, maar het is lastig om een kansrijke oplossing te herkennen.’

RvC-bijeenkomsten

DeelGoed heeft het initiatief genomen om ieder jaar een RvC-bijeenkomst te organiseren om onderling kennis te maken én kennis uit te wisselen over de activiteiten van DeelGoed (met onder meer een presentatie door de interne auditor). De eerste bijeenkomst was in 2017. Tijdens de laatste bijeenkomst discussieerden de RvC-leden ook over strategische thema’s uit de Regionale Woonagenda FoodValley: duurzaamheid, tekort sociale huurwoningen en zorg voor kwetsbare huurders. De bestuurders van de corporaties hebben de inbreng van de RvC-leden meegenomen in een overleg met de wethouders Wonen uit FoodValley. 

Wie neemt de regie?
De energietransitie is een complex vraagstuk, er is niet één route om woningen energiezuinig of energieneutraal te maken. Dat gaat niet alleen over technische innovaties. Wie begint, wie neemt de regie, wat zijn de risico’s? Dat zijn vragen die in de RvC van elke corporatie aan de orde komen. Van Houten praat hier graag over met RvC-leden van andere corporaties, ook tijdens de bijeenkomst van DeelGoed. ‘Je deelt verschillende gezichtspunten, dat helpt je om je eigen mening aan te scherpen.’

De verschillen per gemeente in de regio DeelGoed zijn groot. In Wageningen zijn de ambities van het college hoog. In andere gemeenten ligt de lat minder hoog. Voor Van Houten is het goed om inzicht te krijgen in hoe andere corporaties – en de RvC-leden – in de lokale situatie hun eigen route kiezen. ‘Hoe meer commissarissen je in de regio spreekt, hoe beter je een beeld krijgt welke kant het opgaat. Of dat al helemaal duidelijk is? Nee.’

‘Ik ga binnenkort koffiedrinken met een RvC-lid van een andere corporatie die veel kennis heeft over duurzaamheid’

De opgedane kennis en inzichten van hun collega’s in DeelGoed gebruiken de RvC-leden om hun rol als sparringpartner van de bestuurder beter te vervullen. Uiteindelijk is de rol van de RvC om de eigen bestuurder kritisch te bevragen, of het nu om duurzaamheid of huisvesting van studenten in de regio gaat. RvC-voorzitter Kunst van Idealis: ‘Door je horizon te verbreden, kun je betere vragen stellen aan de bestuurder.’

Aan een structureler overleg is geen behoefte: een keer in het jaar een bijeenkomst is voldoende. De bestuurders van de corporaties van DeelGoed zijn aan zet: zíj geven de samenwerking vorm. RvC-voorzitter Elsenaar van Patrimonium: ‘Tijdens de bijeenkomst voor RvC-leden zien we de bestuurders samen in één setting. Een mooie bijkomstigheid is dat we kunnen zien of er chemie is tussen de bestuurders. Zij moeten het doen.’

tekst: lisette vos, illustratie: curve