Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2020

Huisvesters van het volk

Samuel Coronel

Strijden voor gezondere woningen in 1855

2 minuten leestijd

Als arts in Middelburg is Samuel Coronel (1827-1892) verantwoordelijk voor gratis gemeentelijke armenzorg rond 1855. Geschokt is hij over de woonomstandigheden die hij bij zijn patiënten thuis aantreft. Drankjes en pillen? Het is dweilen met de kraan open. Hij stelt de slechte huizen en werkomstandigheden van de arme bevolking aan de kaak.

Drankjes en pillen? Het is dweilen met de kraan open

Maar bij het gemeentebestuur vindt hij geen gehoor. De burgemeester is zelfs blij met het hoge sterftecijfer onder de arme Middelburgers: armen zijn er al veel te veel. Coronel laat het er niet bij zitten. Hij bijt zich vast in het onderwerp, helemaal als zijn eerste vrouw na een half jaar huwelijk aan tuberculose bezwijkt.

Foto: Evert van Moort

Verbeten verzamelt hij medisch statistisch materiaal voor onderzoek naar de oorzaken van besmettelijke ziekten en epidemieën. Hij staat daarin niet alleen. In veel andere steden zijn jonge geëngageerde artsen met hetzelfde bezig.

Coronel schrijft pamfletten, dikke onderzoeksrapporten en hij houdt spreekbeurten. Hij zet zijn werk voort als gemeentearts in Amsterdam en secretaris van de Geneeskundige Raad van Friesland.

Geesten rijp voor de Woningwet
Ogenschijnlijk zonder echt effect. Tijdens zijn leven ziet Coronel de omstandigheden nauwelijks verbeteren. Van fatsoenlijke betaalbare huizen voor zijn patiënten kan hij alleen maar dromen. En toch hebben Coronel en al die andere strijdende artsen de geesten rijp gemaakt voor wat uiteindelijk de Woningwet van 1901 werd.

En zo kon in 1921 de eerste steen gelegd worden voor arbeiderswijk Nieuw Middelburg. Tien jaar geleden heeft woningcorporatie Woongoed Middelburg de huurwoningen in deze wijk gerestaureerd en energiezuiniger gemaakt zodat ze weer een flinke tijd mee kunnen. De naam van deze strijdbare arts leeft voort in het Coronel Instituut voor Arbeid en Gezondheid van het AMC in Amsterdam.

Meer over de geschiedenis van sociale woningbouw op www.canonvolkshuisvesting.nl.

tekst: margriet pflug