Volgend artikel
Aedes-Magazine editie 4-2020

Column

Herwaardering van centrale regie

Henk Peter Kip is directievoorzitter bij Mitros in Utrecht

2 minuten leestijd

We hebben een lange periode achter ons waarin het volkshuisvestingsbeleid vooral gedecentraliseerd is. Dit pastte in de trend. Kijk maar wat er in zorg- en welzijnsland gebeurd is. De landelijke politiek kwam op afstand te staan en de lokale overheid was aan zet. Die decentralisatie van vooral het ruimtelijk beleid heeft natuurlijk goeds gebracht.

Minder bureaucratie en meer verantwoordelijkheden laag. Niemand zou terug willen naar het volkshuisvestingsbeleid met uitgebreide voorschriften hoe corporaties moesten rekenen en wat ze moesten bouwen. Maar de nadelen worden wel steeds duidelijker.

Bouwproductie
Als eerste valt op dat de landelijke overheid maar beperkt kan sturen op de bouwproductie. Daardoor zijn er nu gewoon te weinig woningen. Na de Vinex-wijken zijn we binnenstedelijk aan de slag gegaan. Vanwege het nimby-effect bouwen we nauwelijks nog op grote locaties buiten de stad. Een bovenlokale afweging ontbreekt. In de buurt van Utrecht ligt er bijvoorbeeld een plan voor een grote ontwikkeling van circa 30.000 woningen.

‘Hier wordt overduidelijk lokaal gedacht en niet een afweging gemaakt op basis van nationale belangen’

Lokaal wordt daartegen het argument gehanteerd dat de wijk excentrisch ten opzichte van de stad zou komen te liggen. En dat bij een locatie midden in ons land met een omvang van bijvoorbeeld Assen of Hoorn. Hier wordt overduidelijk lokaal gedacht en niet een afweging gemaakt op basis van nationale belangen.

Zakelijke benadering
Een tweede nadeel van lokaal ruimtelijk beleid is dat elke nieuwe ontwikkeling ‘een gezonde businesscase’ moet hebben. Op zich ben ik altijd te porren voor een zakelijke benadering, maar het idee dat de overheid geen verliezen op projecten zou mogen lijden, is mij wezensvreemd.

‘De staat is een optelsom van verliezen lijden en in ruil daarvoor belasting heffen’

We hebben toch juist de overheid in het leven geroepen om verliezen te kunnen lijden? De staat is een optelsom van verliezen lijden en in ruil daarvoor belasting heffen. Zonder dat principe hadden we in Nederland nooit dijken aangelegd. Uiteraard is de randvoorwaarde voor de onrendabele projecten dat zij maatschappelijk van nut zijn. En laat een fijne woning in een mooie wijk dat nu net zijn.

Beheerste centralisering
Kortom, we moeten toe naar een beheerste centralisering van het ruimtelijk beleid. Met herintroductie van landelijk effectieve subsidie-instrumenten om lokaal gewenste ontwikkelingen te faciliteren. Kan mooi in de komende kabinetsformatie geregeld worden. 

Omdat Henk Peter Kip is benoemd in het algemeen bestuur van Aedes is dit zijn laatste column in Aedes-Magazine.

hpkip@mitros.nl

foto: mark prins