Volgend artikel

Achtergrond

Toezicht met passie

‘Durf het toe te geven als je iets niet weet’

4 minuten leestijd

De Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties (VTW) lanceerde dit jaar Toezicht met passie. In vier bijeenkomsten bespraken commissarissen het vak van toezichthouder, trends op het gebied van goed bestuur en uiteraard ontwikkelingen bij woningcorporaties en wat die van toezichthouders vragen. Commissarissen Roel Steenbeek en Karin Broekhuizen vertellen erover.

TOEZICHT MET PASSIE

De beweging Toezicht met passie wil een dialoog op gang brengen over de toezichthouder van de toekomst. Kern daarvan is passie voor de volkshuisvesting in aanspreekbaarheid, in relatie tot het bestuur en de belanghouders en passend bij de strategie van de corporatie. De eerste fase met VTW-leden ronden we in juni 2017 af; daarna gaan we met bestuurders en andere belanghouders in gesprek. Doet u ook mee?

Guido van Woerkom, voorzitter VTW

‘In ons werk is behoefte aan vertrouwen, nieuwsgierigheid en innovatie’, zegt Roel Steenbeek (60). Hij is onder andere commissaris bij Staedion en Woonzorg Nederland en was tot 2013 bestuursvoorzitter van Ymere. ‘De Toezicht met passie-bijeenkomsten sloten daar goed bij aan. Hoe kunnen wij als toezichthouders leren en ons ontwikkelen en de belevingswereld van onze huurders naar binnen halen? Dat was de focus. En nou eens niet de uitdagingen van de nieuwe Woningwet of misstanden bij woningcorporaties. Interessant om zo’n grote groep mensen bij elkaar te zien die écht willen reflecteren en met elkaar het debat willen aangaan over toezichtvraagstukken. De sfeer was luchtig en prettig. Bij vergelijkbare bijeenkomsten wil de toon nog wel eens wat verheven worden. Daar was hier geen sprake van, integendeel. Toezicht mag ook leuk zijn!’

Karin Broekhuizen (38) ziet dat de rol van commissaris als sparring partner aan belang wint. Hoe geef je daar optimaal vorm aan? En hoe balanceer je tussen de rol van toezichthouder en bestuurder? ‘Uiterst relevante thema’s waar we in een open en ongedwongen sfeer met elkaar over spraken’, zegt Broekhuizen. Zij is commissaris bij de Veenendaalse Woningstichting en Woningstichting Leusden.

Karin Broekhuizen: ‘Stel jezelf de vraag: waarom wil ik toezichthouder zijn?’

Steenbeek: ‘Naarmate je ouder wordt blijk het steeds moeilijker om toe te geven dat je iets niet weet. Menselijk, want je wilt niet als domoor overkomen. Voor een toezichthouder is dat toch onhandig. Je wordt immers wel geacht de juiste vragen te stellen.’ Governance-expert Jaap Winter ging tijdens één van de bijeenkomsten op een persoonlijke manier op dit dilemma in, vertelt Steenbeek. De kern van zijn betoog: we zijn allemaal mensen die willen en moeten leren, ongeacht leeftijd of ervaring. Toegeven dat je iets niet weet, is juist bijzonder krachtig, misschien juist vooral als je zeer ervaren bent en geldt als uiterst deskundig. Die behoefte om je dingen uit te laten leggen, nieuwe dingen te leren en goed te kijken en te luisteren naar andere mensen maakt het leven niet alleen interessanter, maar je wordt er ook een betere toezichthouder en bestuurder van. Winter adviseert: ga op zoek naar je eigen zwaktes. Steenbeek is het daar van harte mee eens: ‘Je hoeft niet al je ervaring overboord te zetten, maar het betekent wel dat je je losmaakt van wat je al weet en je openstelt voor nieuwe inzichten. Er geldt een simpele regel: als je zelf niet verandert, doet de organisatie dat ook niet.’

Toegevoegde waarde
Broekhuizen vindt het terecht dat woningcorporaties onder een vergrootglas liggen: ‘Als commissaris dwingt dit je om kritisch naar jezelf te kijken en je af te vragen hoe je invulling geeft aan je rol, wat er beter kan, hoe je functioneert. Eigenlijk is de belangrijkste vraag die je jezelf moet durven stellen: waarom wil ik toezichthouder zijn? Er zijn verschillende antwoorden mogelijk, maar ik hoor opvallend vaak dat mensen vinden dat het past bij hun leeftijd en positie. Dat is een te magere motivatie, als je het mij vraagt.’ In haar visie is toezichthouden een vak en dat vraagt om specifieke competenties en vaardigheden. ‘Voordat je aantreedt als commissaris moet je helder hebben waarom juist jij van toegevoegde waarde bent voor een organisatie. Het is belangrijk dat je daar een duidelijk antwoord op kunt geven. Je moet de vraag over je toegevoegde waarde overigens blijven stellen, ook als raad in zijn geheel. Ik vind het nog steeds opmerkelijk hoe functioneel de jaarlijkse zelfevaluaties vaak zijn ingericht. Afvinklijstjes, waarmee je geen echt antwoord krijgt op de vraag hoe de raad presteert en hoe de individuele leden daar een bijdrage aan leveren. We moeten veel meer toe naar zelfreflectie. Eigenlijk hoor je daar het hele jaar door mee bezig te zijn in plaats van maar eenmaal per jaar. We leven in een dynamische wereld en dat vraagt om een continu proces van zelfreflectie én het ophalen van feedback bij anderen.’

Foto: Sandra Peerenboom

Roel Steenbeek: ‘Als je zelf niet verandert, doet de organisatie dat ook niet’

Steenbeek: ‘Profielschetsen van raden van commissarissen zijn meestal erg traditioneel. En er wordt toch vaak gezocht in kringen van de usual suspects. Professionals met een bepaalde expertise en achtergrond, die bij voorkeur al een tijdje meedraaien. Je hebt ook mensen met een andere achtergrond nodig. Niet alle leden van de raad hoeven bovendien ervaren te zijn, als het maar wel mensen zijn die met een frisse blik kunnen kijken naar de samenleving, de organisatie en haar bestuur en in staat zijn de kritische dialoog aan te gaan.’ Broekhuizen vult aan: ‘Eén van de kwaliteiten van een toezichthouder is autonoom kunnen denken. Zorgen dat conventies je niet in de weg zitten. Dat betekent inderdaad ook dat je het moet durven aangeven als je iets niet weet. Autonoom denken vereist tegelijkertijd wel dat je ook blijft openstaan voor de perspectieven van anderen.’

Kop en staart
Broekhuizen vindt het goed dat Toezicht met passie een kop en een staart heeft. ‘Juist omdat het een vierdelige serie is, geeft het inspiratie en legt het de verantwoordelijkheid bij de toezichthouders om er daarna zelf iets mee te doen. Het heeft een aanjaagfunctie, waarbij iedere deelnemer zich op specifieke onderdelen heeft kunnen laten inspireren, om daar vervolgens binnen de eigen raad mee aan de slag te gaan.’ Steenbeek vult aan: ‘Bij woningcorporaties is het toezicht in beweging. Deze reeks bijeenkomsten heeft onder andere weer laten zien hoe waardevol het is als je mensen uit verschillende clubs bij elkaar zet en een omgeving creëert waar mensen op een heel persoonlijke manier hun dilemma’s kunnen delen en bespreken. Als die ontwikkeling van laagdrempelige, toegankelijke interactie doorzet gaan we echt leren en bewegen we naar een passender toezicht. Het is prijzenswaardig dat de VTW dergelijke initiatieven aanjaagt en faciliteert.’

Tijdens de Algemene Ledenvergadering van de VTW op 27 juni wordt de eerste fase van Toezicht met passie afgerond.

Foto: Sandra Peerenboom
Foto: Sandra Peerenboom
Foto: Sandra Peerenboom
Foto: Sandra Peerenboom
Foto: Sandra Peerenboom
Foto: Sandra Peerenboom

tekst: eelco parie, foto’s: sandra peereboom